Phương pháp giảng dạy theo nhóm

Phương pháp giảng dạy theo nhóm

221
SHARE

Phương pháp giảng dạy theo nhóm

Có nhiều cách chia nhóm giúp giáo viên (GV) phát huy được tính chủ động của học sinh (HS). Thế nhưng, để có được hiệu quả cao trong một tiết dạy thì người GV phải biết lựa chọn cách chia nhóm phù hợp với tình hình đối tượng và đặc thù của lớp… 

 

Chia nhóm thảo luận tại một lớp học ở Trường Tiểu học Đông Ba (Q.Phú Nhuận) 

Theo kinh nghiệm giảng dạy của nhiều GV, khi chia nhóm HS thảo luận phải tùy thuộc vào những tiêu chí khác nhau như trình độ, giới tính, năng lực…  

Chia nhóm hỗn hợp

Tuy nhiên cách phổ biến nhất là chia nhóm hỗn hợp.  Tại Trường THCS Bình Qưới Tây (Q.Bình Thạnh), khi dạy bài: Bài tập đọc nhạc số 6, GV Đặng Thái Sơn đã chia lớp ra làm 6 nhóm, mỗi nhóm 5 em. Trong mỗi nhóm vừa có HS khá giỏi vừa có HS yếu, vừa có HS nam và HS nữ. Đây là cách chia nhóm hỗn hợp mà các GV khác thường áp dụng. Chính nhờ cách chia nhóm này mà các em đã biết nương tựa vào nhau để tận dụng những ưu điểm của các thành viên còn lại và phát huy các sở trường của cá nhân mình. Các câu hỏi đưa ra đều được các nhóm trả lời đúng, số điểm chênh lệch nhau không nhiều. Trong cách chia này, GV thường ghép hai bàn ngồi gần nhau để tạo thành một nhóm. Nếu lực lượng giữa các nhóm tương quan với nhau thì cách làm việc sẽ dễ dàng hơn.

Đó cũng là cách chia nhóm của cô Lê Thị Thanh Nhàn – GV môn văn Trường THPT Trần Hưng Đạo – khi dạy bài: Chiếc thuyền ngoài xa. Trong quá trình làm việc, chính các em HS khá đã thành trợ thủ đắc lực để giải quyết những vấn đề nan giải mà GV đưa ra. Một số HS yếu nhờ vậy mà học hỏi được nhiều điều về “cách gỡ rối” mà câu hỏi trong tiết học yêu cầu.

Tuy nhiên, thực tế đã cho thấy khi chia nhóm kiểu này vẫn có những hạn chế nhất định. Nếu GV phó mặc cho HS thì chỉ có một số HS tích cực làm việc, còn những em yếu hoặc ỷ lại thường không chịu hòa nhập vào công việc của tập thể. Sự phân hóa về năng lực làm việc càng ngày càng rõ. Như vậy việc thảo luận nhóm với mục đích để các em hỗ trợ nhau trở thành tình trạng HS làm giùm cho nhau. Những em giỏi luôn có cơ hội để tự thể hiện mình. Còn những bạn yếu luôn bị thua thiệt do bị những chiếc bóng quá lớn che lấp. Điều đó đã thấy rất rõ trong một vài tiết dạy mà GV tỏ ra lúng túng trong cách quản lý và điều hành.

Chia theo đối tượng

Để khắc phục tình trạng trên, có một số GV lại đi theo xu hướng khác khi chia nhóm. Thay vì lấy theo một danh sách ngẫu nhiên thì GV lại phân nhóm theo trình độ năng lực của từng HS. Như vậy sẽ có một nhóm giỏi nhất lớp, các nhóm khác ở mức trung bình và nhiều nhóm yếu khác. Với cách này, GV phải biết phân loại câu hỏi trước để giao cho từng nhóm. Những câu hỏi khó được giảng cho nhóm khá giỏi, còn các nhóm yếu thì yêu cầu các em trả lời những câu hỏi vừa sức hơn. Nếu làm ngược lại quy trình này thì hiệu quả chỉ là con số không mà thôi. Đây là cách làm việc khoa học vì không làm lãng phí “cơ năng” của từng nhóm, các em có thể tận dụng hết mọi năng lực của bản thân. Do câu hỏi sát đối tượng nên đa phần các em hoàn thành tốt nghĩa vụ của mình. Chính vì thế các nhóm làm việc rất hào hứng và tự tin. Tình trạng HS giỏi làm thay HS yếu không còn. Các em học lực trung bình thì cũng phải biết “tự thân vận động” để giải quyết hết mọi phần việc mà thầy cô đã phân công cho nhóm. Tuy nhiên mặt trái của cách chia nhóm này là thiếu sự đồng đều và không tương quan lực lượng giữa các nhóm. Do ít khi được cọ xát với những bài tập, câu hỏi khó nên tri thức bị bó hẹp trong một phạm vi nhất định. Hố sâu ngăn cách giữa HS giỏi và HS yếu ngày một xa hơn. Theo kinh nghiệm của người đứng lớp, nếu cách chia nhóm hỗn hợp phù hợp với HS lớn tuổi cấp THCS và cấp THPT thì cách chia nhóm theo năng lực phù hợp với HS nhỏ tuổi như cấp tiểu học.

Vậy làm sao để khắc phục được những hạn chế trên? Trước hết đòi hỏi người thầy phải năng động và biết xử lý tình huống phù hợp. Sau khi thảo luận xong, các nhóm có thể cử các thành viên lên thuyết trình, nhưng GV bộ môn cũng có thể chỉ định từng cá nhân cụ thể. Có như vậy mới hạn chế được tình trạng làm việc chỉ tập trung vào một vài người. Làm sao phải tạo cơ hội cho tất cả HS trong nhóm được thử thách trong các tiết thảo luận và thuyết trình trước lớp. Ngay cả chức danh nhóm trưởng, thư ký của nhóm không phải lúc nào cũng để cho HS tự bầu bán mà GV nên chỉ định cụ thể để các em có dịp làm quen với mọi công việc. Có như vậy phương pháp dạy học theo hướng cá thể hóa mới thành công cho từng tiết học.

Bài, ảnh: Phan Ngọc Quang

Nguồn : giaoduc.edu.vn

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY